Oral History: Bà Nguyễn thị Hạnh Nhơn và bà Khúc Minh Thơ

PART 1:

PART 2:

.

Shepard Lowman, bạn của người Việt tị nạn, vừa ra đi (Related topic " Hội Gia Ðình Tù Nhân Việt Nam của bà Khúc Minh Thơ")

 Mr. Shepard Lowman (1926-2013) 

Tâm Việt

FAIRFAX, Virginia –Sinh ngày 21 Tháng Chín, 1926, ông Shepard Lowman có một cuộc đời dài và tràn đầy ý nghĩa như một nhà ngoại giao, một nhà từ thiện và nhất là như một người bạn thiết thân của Việt Nam và cộng đồng Việt Nam.

Sau khi tốt nghiệp Trường Luật Harvard ra, Shep (tên gọi thân thuộc giữa bạn bè và gia đình) đã đi vào ngành ngoại giao và sau khi phục vụ ở một số nhiệm sở, được gởi đến Việt Nam vào năm 1966. Gần như tức khắc, Shep đã yêu Việt Nam và dân tộc Việt Nam. Tết Mậu Thân 1968, Shep đang làm việc ở Châu Ðốc, nơi mà ông gặp bà Hiệp, vợ ông sau này.

Năm 1974, Shep lại có dịp sang Việt Nam và thời gian này ông phục vụ trong ban chính trị của Tòa Ðại Sứ Mỹ ở Sài Gòn. Với chức vụ này, ông được giao trọng trách lo đưa cả ngàn thân nhân gia đình Mỹ và những quan chức Việt Nam ra khỏi nước, trong những ngày hỗn độn vào cuối Tháng Tư, 1975. Ða phần những người này sau đó đã đi định cư ở Hoa Kỳ.

Lúc đầu, Mỹ chỉ có ý định đón nhận 37,000 người Việt mà thôi. Sau đó, Tổng Thống Gerald Ford quyết định nâng con số đó lên 137,000 và chỉ định bà Julia Vadala Taft cai quản luôn chiến dịch đưa những người này vào nước Mỹ. Thật may mắn là bà Taft đã được sự phụ giúp của ba người được thiên hạ gọi đùa là “ba anh cao bồi Sài Gòn” ở Bộ Ngoại Giao. Một trong ba người này là Shep Lowman.

Sau đó, ba người vật lộn với hệ thống quan liêu ở Washington để có được đủ ngân sách lo cho bốn trại tỵ nạn đầu tiên trên lục địa Hoa Kỳ tiếp người Việt Nam, cũng như lo chi trả cho các cơ quan thiện nguyện làm trung gian trong việc tái định cư người tỵ nạn mà lúc bấy giờ còn gọi là “thành phần tạm dung.”

Trong vòng 10 năm sau đó, khoảng 1.5 triệu thuyền nhân được nhận và tái định cư ở Mỹ, Canada, Tây Âu và Úc, cộng với các chương trình khác như ODP, HO, ROVR, con lai…

Trong khi đó, năm 1981, ông Shep Lowman lên tới chức phó phụ tá ngoại trưởng đặc trách chương trình tỵ nạn. Trong vai trò này, Shep giúp thay đổi các chính sách trong chương trình tỵ nạn của Mỹ để cho hợp thời hơn và làm việc không mệt mỏi nhằm đưa những người đã từng là đồng minh của Mỹ trong một cuộc chiến bạo tàn tìm được nơi trú ẩn ở Mỹ.

Trong mọi vai trò ở Bộ Ngoại Giao Mỹ, Shep đã có dịp làm việc với nhiều tổ chức của người Mỹ gốc Việt để cho họ có thể tham gia giúp đỡ chính đồng bào của họ, trong đó phải kể Ủy Ban Báo Nguy Giúp Người Vượt Biển (khi ủy ban này đóng cửa vào năm 1990 thì Ủy Ban Cứu Người Vượt Biển BPSOS ở Virginia đã thay thế), Hội Gia Ðình Tù Nhân Việt Nam (của bà Khúc Minh Thơ), Ủy Ban Liên Tôn về Tỵ Nạn và Nhân Quyền, Project Ngọc…

Một nguyên tắc làm việc của Shep Lowman là ông tìm cách động viên người đi trước giúp người đi sau. Tại Ðại Hội Thể Thao Bắc Mỹ vào mùa Hè 1987 ở Ðại Học Maryland, ông nói: “Trong khi các bạn đang vui chơi và tranh tài, xin hãy nhớ là có hàng ngàn thanh niên thanh nữ ở trong các trại tỵ nạn cũng đang mơ tới ngày được tranh tài và vui chơi như các bạn.”

Bài nói chuyện này sau đó đã được nhiều thanh niên sinh viên hưởng ứng và ra tay giúp đồng bào trong các trại

Riêng ở vùng Washington, DC, Shep giúp Cộng Ðồng Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam lấy một giao kèo với ACNS (Hội Ðồng Hoa Kỳ Về Các Dịch Vụ Cho Người Thiểu Số) để thành lập BSS (tổ chức Phật giáo Phụng sự Xã hội), cơ quan đã giúp tái định cư 3,000 người tỵ nạn Ðông Dương trong vùng Maryland-DC-Virginia.

Khi Shep về hưu, ông vẫn tiếp tục giúp người tỵ nạn. Ông cũng giữ một số chức vụ ở Hội Ðồng Giám Mục Hoa Kỳ, Jesuit Refugee Service, và Refugees International. Ông tiếp tục kêu gọi tiếp nhận người tỵ nạn Ðông Dương.

Ngày nay, có không biết bao nhiêu người gốc Việt, Miên, Lào đón tiếp được gia đình đoàn tụ là nhờ Shep. Sự thành công của họ chính là bia công đức của ông.

Ngoài ra, từ năm 1991, Shep đã ở trong Ban Quản Trị tổ chức Vietnam Aid to the Handicapped (VNAH), do anh Trần Văn Ca làm chủ tịch, giám sát việc trao xe lăn cho hàng ngàn thương binh người Việt ở khắp hai miền Nam Bắc. Ông cũng giúp Việt Nam thảo ra luật và xây dựng những lối đi cho người dùng xe lăn.

Trong cộng đồng Việt Nam, Shep sẽ được nhớ như một người rộng lòng từ bi, săn sóc cho cả những em như Tuấn Võ, một em bị bệnh hoại huyết ở Mỹ, và cùng với bà Hiệp đỡ đầu cho 60 em nhỏ bị bệnh AIDS ở Việt Nam. Những ai biết Shep thì thế nào cũng sẽ nhớ ông, nhớ tình thân ái và tấm lòng lúc nào cũng chăm lo cho mọi người chung quanh.

Ông Shepard Lowman vừa qua đời hôm Thứ Bảy, 2 Tháng Ba, ở tuổi 86, tại tư gia ở Fairfax, Virginia, để lại người vợ thân thương, bà Hiệp Lowman, bốn người con trai (Thomas Trịnh, Nguyễn Ðình Phúc, John Trịnh, Mark Nguyễn) và bốn người con gái (Kate, Mary, Lina và Lisa).

Ông bà Lowman cũng có 20 cháu nội ngoại và một chắt, và một nghĩa đệ, ông Phạm Tấn Phước.

Vì ông đã quy y theo Phật Giáo Tây Tạng (với pháp danh Lobsang Changchup, nghĩa là Tâm Bồ Ðề) nên tang lễ sẽ được cử hành vào Thứ Sáu, 3 tháng 8, từ 10 giờ đến 12 giờ, ở Lee National Funeral Home, 7482 Lee Highway, Falls Church, VA 22042, theo nghi lễ Phật Giáo Tây Tạng, Ðại Thừa Việt Nam và Tiểu Thừa Lào.

SOURCE:

https://www.nguoi-viet.com/amp/little-saigon/Shepard-Lowman-ban-cua-nguoi-Viet-ti-nan-vua-ra-di-5929/

.

Phỏng vấn GS. Nguyễn Ngọc Bích về: Bà Khúc Minh Thơ Hoạt Động Cho Chương Trình H.O.

(Tường trình của Huy Phương: 

Trong những ngày gần đây, trước việc bà Khúc Minh Thơ đã đứng ra tổ chức Ngày Tù Nhân Chính Trị 2008 tại Dallas Ft Worth trong ba ngày 3,4 và 5-tháng 10-2008, nhiều cá nhân và tổ chức đã cực lực phản bác việc làm này, thậm chí cho rằng bà Khúc Minh Thơ đã không có công lao gì trong công cuộc vận động cho các cựu tù nhân “cải tạo” được định cư tại Hoa Kỳ. Trong công cuộc vận động với chính phủ và giới hành pháp Hoa Kỳ trong nhiều năm, Giáo sư Nguyễn Ngọc Bích, một trí thức đã có nhiều đóng góp cho các hoạt động của Cộng Đồng Người Việt Tỵ Nạn tại Hoa Kỳ, là người đã đồng hành với bà Khúc Minh Thơ, từ Washington DC, đã có nhã ý dành cho chúng tôi một cuộc phỏng vấn ngắn sau đây.)

Huy Phương:

Kính thưa Giáo Sư Nguyễn Ngọc Bích, vừa rồi trong bài “Cuộc chạy đua vào Toà Bạch Ốc” nói về cuộc vận động cho ông John McCain, Giáo Sư có nhắc đến trong quá khứ, cá nhân ông đã đến văn phòng của Thượng Nghị Sĩ John McCain để vận động cùng với bà Khúc Minh Thơ, Hội Gia Đình Tù nhân Chính Trị Việt Nam và bác Lê Văn Ba Chủ Tịch Liên Hội Việt Nam Tự Do ở vùng Hoa Thịnh Đốn cho dự luật H.O. cũng như sau này cho con của H.O. trên 21 tuổi.

Kính thưa Giáo Sư, ông nhận định thế nào về vai trò của bà Khúc Minh Thơ, chủ tịch Hội Gia Đình Tù Nhân Chính Trị trong thời gian đầu tiên lúc chưa có việc chính phủ Hoa Kỳ ký thỏa ước với Cộng Sản Việt Nam để cho những người ở tù chính trị trên 3 năm được qua Hoa Kỳ"

Giáo Sư Nguyễn Ngọc Bích:

- Trong những ngày gần đây, đã có những bài báo trên internet đưa tin phủ nhận về những hoạt động của bà Khúc minh Thơ cho chương trình H.O., chuyện đó cũng không hoàn toàn chính xác, do đó nhân đây chúng tôi cũng xin cám ơn ông Huy Phương đã cho chúng tôi cơ hội để làm sáng tỏ một vài khía cạnh của vấn đề này. Vấn đề thì nó cũng lớn, nhưng những phần nào chúng tôi biết thì chúng tôi xin được làm sáng tỏ. Phải nói là cho đến tận năm 1987, chỉ mới có chương trình ODP tức là Orderly Departure Program mà thôi.

Gần đây trên internet, nếu tôi không nhầm thì có ông nào ký tên Song Kiên cho biết ông ra tù năm 1982, đã có chương trình cho đi Mỹ, nhưng vì lúc ấy có chiến tranh giữa Trung Cộng với Việt Cộng, nên chương trình này phải đình hoãn lại. Về chuyện này thì tôi nghĩ rằng là hoàn toàn đúng, không có gì sai trong vấn đề ông Song Kiên nêu ra cả, nhưng nếu bảo đó là chương trình H.O.dành cho tù nhân chính trị thì hoàn toàn không đúng. Cái đó nó chỉ nằm trong chương trình ODP mà thôi. Những người nào đã có gia đình ở bên Mỹ rồi, thí dụ là con xin cho bố mẹ hay bố mẹ xin cho con, hay là anh chị em xin cho nhau. Mãi cho đến tận đến giữa thập niên 1980, khoảng 1985 thì lúc bấy giờ phong trào gọi là kêu gọi cứu giúp những người tù nhân chính trị bị đi học tập cải tạo mới đặt ra. Trong bộ ngoại giao có ông đại sứ Robert Funseth mà anh Nguyễn Khanh của đài Á Châu Tự Do cũng có dịp phỏng vấn gần đây.

Bà Khúc Minh Thơ & Ông Robert Funseth 

Ông Funseth đang làm trong Bộ Ngoại Giao, ông này theo đạo Công Giáo và có một tấm lòng từ bi cũng khá rộng. Ông lo lắng về chuyện này và tìm cách vận động với phiá Cộng Sản. Đã có đôi ba lần ông gặp những đại diện của Cộng Sản lúc bấy giờ trên đất Mỹ. Lúc bấy giờ chỉ có Trịnh Xuân Lãng đại diện cho Việt Nam quan sát ở trong Liên Hiệp Quốc; cũng có lần ông Trịnh Quang Cơ sang bên này để tìm cách tái lập bang giao với Mỹ thì ông ấy cũng có tiếp xúc và nói chuyện. Trong những lần gặp đó, ông Funseth đã nêu ra vấn đề tù nhân chính trị đang bị giam giữ, nhưng cũng phải nói thẳng thắn rằng mãi cho đến tận khi ông Reagan lên cầm quyền, lúc bấy giờ mới chỉ định cho tướng John Vessey làm đặc sứ của Tổng Thống sang Việt Nam đặt trực tiếp vấn đề đưa tù nhân chính trị sang Mỹ.

Sở dĩ tôi nhắc đến chuyện này là vì lúc đó tôi ở trong Nghị Hội Toàn Quốc Người Việt tại Hoa Kỳ và bà Khúc Minh Thơ là người rất có lòng nên cũng kêu gọi Nghị Hội nếu có cơ hội hãy tiếp tay nhau. Vào ngày 30/4/1987 chúng tôi cùng bà Khúc Minh Thơ, tức là Nghị Hội với Hội Gia Đình Tù Nhân Chính Trị Việt Nam tổ chức một buổi tiếp tân ở trên Quốc Hội. Buổi tiếp tân này vừa đánh dấu ngày 30/4 đau buồn của đất nước, vừa đưa vấn đề Việt Nam cho Quốc Hội họ nghe. Dịp may trong buổi tiếp tân đó là có sự hiện diện của hai vị Thượng Nghị Sĩ quan trọng là ông Bob Dole và Edward Kennedy bên  cạnh vài  ba TNS cùng với cả chục Dân Biểu khác. Quan trọng nhất là hai vị Thượng Nghị Sĩ trên, vì trong những năm đó người ta bàn luận cả hai ông đó đều có cơ hội ra ứng cử Tổng Thống Hoa Kỳ.

Buổi tiếp tân tại Quốc Hội hôm đó chúng tôi (NNB) làm MC, khi chúng tôi giới thiệu hai vị TNS này thì chúng tôi cũng dùng một câu rất được lòng hai ông ấy, mặc dù hai ông chưa chính thức đứng ra tuyên bố ứng cử tổng thống nhưng trên báo chí đã nói nhiều lắm. Khi giới thiệu, chúng tôi giới thiệu rằng hai vị đây là hai vị ứng cử viên tương lai có  thể làm Tổng Thống, một bên là Cộng Hoà, một bên là Dân Chủ, cả hai vị đều hài lòng nên có hứa rằng là họ sẽ tiếp tay với chúng tôi làm chuyện can thiệp cho các tù nhân chính trị đang bị giam giữ.

Họ giữ lời hứa, ngay ngày hôm sau 1/5/1987 họ bảo các phụ tá của họ ngồi lại với nhau viết ra cái dự luật sau này gọi là dự luật H.O. Chúng tôi đã đi theo từ giai đoạn đầu tiên, từ lúc thành dự luật, rồi nó đi qua rất nhiều chặng trong Quốc Hội. Chúng tôi thường xuyên lên Quốc Hội gõ cửa, không chỉ riêng hai ông Bob Dole hay Edward Kennedy mà còn nhiều vị Thượng Nghị Sĩ , Dân  Biểu khác. Chúng tôi còn mang theo rất đầy đủ hồ sơ, trong đó bà Khúc MinhThơ và Gia Đình Tù Nhân Chính Trị Việt Nam cũng có hồ sơ rất đầy đủ, mà chúng ta có thể kiểm chứng ở Trung Tâm Việt Nam tại Đại Học Texas ở Lubbock, tại đó Hội Tù Nhân Chính Trị Việt Nam đã chuyển lại cho Trung Tâm Việt Nam tất cả là 12,000 hồ sơ của cựu tù nhân và tổng cộng là 200.000 trang giấy.

Các hồ sơ trong cuộc vận động tại Quốc Hội đều có tên, có ngày, có tuổi, có ai nói gì trong đó và kết quả ra sao thì có ghi trên đó hết cả. Lúc bấy giờ ngoài bà Thơ là vai trò chính trong vấn đề đó, chúng tôi trong Nghị Hội, vì còn trẻ trung và nói tiếng Anh lưu loát nên bà Thơ thường kêu tôi đi cùng. Phái đoàn còn có bác Lê Văn Ba, lúc đó cũng tám mươi mấy tuổi rồi nên đó cũng đem thêm cái sự nghiêm chỉnh cho sự vận động. Chúng tôi làm việc đó không phải đôi ba tháng mà xong, thậm chí cũng vào đầu những năm 2000, chúng tôi cũng phải còn đi vận động cho dự luật Mc Cain, tức là sau khi đón hết những người H.O. đã đi tù chính trị trong 3 năm trở lên, thì sau đó có trường hợp của những người con H.O. trên 21 tuổi. Bắt đầu từ năm 1995, họ gạt những em đó ra và không cho phép qua Mỹ. Nhưng về sau chúng tôi trình bày các em đó đã phải hy sinh không lấy vợ chồng và ở nhà lo cho bố mẹ các em, thì khi các bố mẹ qua đây mà không có các em đi theo chăm sóc thì cũng cực cho các cụ lớn tuổi. Các em đã có lòng hiếu thảo phụng sự bố mẹ và đến lúc cuối đời cha mẹ lại không được gặp con. Nghe tường trình như thế thì ông McCain cũng động lòng và thảo thêm một dự luật để đón các em đó qua và người ta đã gọi một cách rất dễ thương là McCain Children. Hai năm sau thì dự luật Mc Cain hết hạn, nhưng vẫn còn một số các em trong tình trạng như vậy, nên về sau ông dân biểu Tom Davis là người tiếp nối lại đẩy dự luật lên 2 năm nữa. Trong các giai đoạn đó, chúng tôi, bà Khúc Minh Thơ và ông Lê Văn Ba vẫn đi theo đuổi cái chương trình H.O. để qua các chặng đường gay go, ít nhất là từ năm 1987 đến năm 2002 thì nó mới hoàn toàn chấm dứt.

Huy Phương:

- Thưa Giáo Sư, theo nhận định của Giáo Sư, cá nhân của bà Khúc Minh Thơ, cũng như gia đình cựu Tù Nhân Chính Trị Việt Nam đã đóng góp như thế nào trong tiến trình tranh đấu cho các anh chị em cựu Tù Nhân Chính Trị qua đây"

Giáo Sư Nguyễn Ngọc Bích:

- Vấn đề đáng nói nhất là bà Khúc Minh Thơ chỉ là linh hồn của  Hội Gia Đình Tù Nhân Chính Trị Việt Nam, nhưng một mình bà thì cũng không làm được, nếu không có một cái nhóm độ khoảng hai mươi phụ nữ đa số là những người đều có chồng trong tù cải tạo. Thí dụ như bà Xuân Lan là một giáo sư Anh Văn, những vị này cứ chiều thứ sáu mỗi tuần, họ đến nhà bà Khúc Minh Thơ, họ đi xuống basement của bà nằm ngồi la liệt, vì ở đây không có bàn ghế gì cả để sắp xếp những hồ sơ, trong đó ghi nhận những tên tuổi, trại tù... Vợ con những người tù đó phải làm tối đa đầy đủ mới thuyết phục được người Mỹ. Người Mỹ họ làm việc rất là cụ thể, Bộ Ngoại Giao không chấp nhận khơi khơi là chúng ta có bao nhiêu người tù mà phải có rõ ràng người tù nhân tên gì, bao nhiêu tuổi, cấp bậc gì, tại sao đi tù, ở đâu, qua trại nào. Nếu không có bà Khúc Minh Thơ và vài chục phụ nữ của hội Tù Nhân Chính Trị Việt Nam vì thương chồng thương con mà nai lưng ra làm hết năm này qua năm khác, thì không đời nào có được cái chương trình H.O. quy mô như vậy. Cuối cùng cũng đón được hơn trăm nghìn người.

Huy Phương:

- Thưa Giáo Sư, người ta nói rằng sau tháng 5-1975, chính sách của Hoa Kỳ coi như không muốn nhắc đến Việt Nam nữa, vì nơi đó, 58,000 thanh niên ưu tú của nước Mỹ đã bỏ mình, và họ đã quyết định rút lui, không muốn dính dáng gì đến Việt Nam nữa. Thưa Giáo Sư, nếu không có sự vận động của cộng đồng người Việt Hải Ngoại, có những người như Giáo Sư và bà Khúc Minh Thơ, và các vị Thượng Nghị Sĩ đưa ra dự luật, thì chương trình H.O. có thành hình được không"

Giáo Sư Nguyễn Ngọc Bích:

-Cái chuyện năm 1975 người Mỹ họ muốn quên chiến tranh Việt Nam là đúng. Điển hình là trường hợp của ông Joe Biden mà gần đây người ta đã nêu ra, là vào lúc bấy giờ, ông hoàn toàn không muốn nhận một người tỵ nạn Việt Nam nào vào nước Mỹ.

Chúng tôi lúc đầu mới sang năm 1975 đi tìm việc rất khó khăn, không phải vì người ta ghét bỏ gì chúng tôi mà cũng không phải chúng tôi không biết tiếng Anh. Chúng tôi tốt nghiệp ở Mỹ, bằng cấp của chúng tôi là bằng cấp của các Đại Học lớn của Mỹ, tiếng Anh chúng tôi nói cũng rất là lưu loát nhưng mà người ta không muốn nghe đến hai chữ “Việt Nam” nữa. Do đó khi phỏng vấn, biết chúng tôi là người Việt Nam thì việc tuyển dụng rất khó khăn.

Sau ngày 30 tháng 4-1975, vào mùa Xuân năm đó đã có khoảng 137,000 người được nhận vào Mỹ nhưng sau đó chỉ còn nhỏ giọt, phải đợi đến vụ CS đánh tư sản trong nước thì người ta bắt đầu ra đi ồ ạt cả trăm nghìn người trong vòng một năm trời. Lúc bấy giờ dư luận ở ngoại quốc bị đảo ngược, thậm chí những người chống chiến tranh hạng nặng như triết gia Jean Paul Sartre ở bên Pháp, hay như ca sĩ Joan Baez ở Mỹ, họ đã chính thức lên án rằng “Chúng tôi ngày xưa chống chiến tranh vì chúng tôi tưởng sẽ đem lại hoà bình nhưng cái thứ hoà bình như thế này là cái thứ hoà bình không chấp nhận được!” Những người phản chiến nổi tiếng ngày trước, bây giờ lại lên án cái chế độ bên nhà, nên từ đó người ta mới xét lại cuộc chiến Việt Nam, và biết đến ý nghĩa của sự hy sinh của người lính chiến miền Nam.

Đến khi Tổng Thống Reagan lên, ông đã đảo ngược cái nhìn đó, ông ấy bảo chiến tranh Việt Nam là cuộc chiến tranh chính nghĩa rất là cao quý. Do đó nên vấn đề Việt Nam được chú ý, trong đó có sự vận động của chúng tôi, Nghị Hội Toàn Quốc Người Việt ở Hoa Kỳ cũng như của hội Gia Đình Tù Nhân Chính Trị Việt Nam của bà Khúc Minh Thơ. Trong vấn đề vận động và tranh đấu này, đài Tiếng Nói Hoa Kỳ đã có hàng chục lần phỏng vấn cá nhân chúng tôi, bà Khúc Minh Thơ hay phỏng vấn bác Lê Văn Ba và những người khác cùng đi vận động với chúng tôi. Nếu ai muốn trở lại tìm tư liệu các buổi phát thanh hồi đó cũng không có gì khó khăn, nó rất là rõ ràng vì người Mỹ làm việc gì cũng có hồ sơ lưu trữ rất đầy đủ.

Thậm chí là rất nhiều những vị H.O. sau này sang Mỹ có bảo rằng là họ cũng còn nhớ được nghe những cuộc phỏng vấn của chúng tôi trên đài VOA. Thế bảo rằng chúng tôi không có cái bàn tay trong đó, thì tôi cho rằng là thế là bất công quá và không đi sát sự thật. Nhưng bảo rằng tất cả chúng tôi làm một mình những chuyện đó thì cũng không đúng, nếu như không có sự xét lại, nhìn lại cuộc chiến Việt Nam của chính phủ Hoa Kỳ đặc biệt dưới thời Tổng Thống Reagan.

Huy Phương:

- Giáo Sư cho chúng tôi hỏi thêm một câu hỏi, là sau khi ký kết thoả ước ngày 30/7/1989 để cho mấy chục ngàn người tù nhân chính trị, ở tù sau 3 năm được đi Hoa Kỳ, thì Hội Gia Đình Tù Nhân Chính Trị của bà Khúc Minh Thơ có làm một buổi đón tiếp Robert Funseth; tại đây ông đã trao tặng cây bút ký thoả ước đó lại cho bà Khúc Minh Thơ và Hội Gia Đình Tù Nhân Chính Trị.

Giáo Sư thấy việc trao lại ngòi bút đó cho bà Khúc Minh Thơ thì nó có ý nghĩa gì không?

Giáo Sư Nguyễn Ngọc Bích:

-Tôi còn nhớ buổi tiếp đón ông Funseth đã được tổ chức trong vườn nhà bà Khúc Minh Thơ tại Virginia và chúng tôi cũng có tham dự. Dĩ nhiên ngòi bút đã ký thỏa ước đó chính là biểu tượng rõ ràng nhất để ghi nhận công lao của bà Khúc Minh Thơ, một công lao rất lớn. Thậm chí trong cái buổi trao lại hai trăm nghìn trang hồ sơ của Hội Gia đình Tù Nhân Chính Trị của bà Khúc Minh Thơ tại Việt Nam Center hồi tháng năm thì chính ông Funseth cũng bảo rằng, nếu nói ai là người có công lao nhiều nhất thì nhất định là Hội Gia Đình Tù Nhân Chính Trị của bà Khúc Minh Thơ.

Huy Phương:

- Theo Giáo Sư, trong lúc này, bà Khúc Minh Thơ là Chủ tịch Hội Gia Đình Tù Nhân Chính Trị, bà có thể tổ chức một cuộc hội ngộ cho anh em tù nhân chính trị không" Giáo Sư nghĩ sao với việc trong thời gian này, nhiều người đã phản bác là Thơ không đủ “tư cách”để tổ chức một cuộc hội ngộ như thế"

Giáo Sư Nguyễn Ngọc Bích:

- Vấn đề đó thì chúng tôi xin thưa như thế này. Nếu có ai có ý định làm cuộc hội ngộ tù nhân, thì chính các vị tù nhân làm là đúng rồi. Nhưng mà có lẽ nhiều năm nay, cũng không thấy Tổng Hội làm chuyện ấy. Bà Khúc Minh Thơ được sự hội ý của một số tù nhân, đứng ra tổ chức cuộc họp mặt này, nhân đây cũng ghi công một người như ông Robert Funseth, vì ông cũng lớn tuổi lắm rồi và không biết lúc nào sẽ ra đi. Đây là một việc làm có ý nghĩa rằng mình cũng không phải là người vô ơn. Nhất là sau khi chúng ta định cư ở nước Mỹ, thì chúng ta phải tỏ cái lòng biết ơn ấy của chúng ta. Tôi cho là cái chuyện này rất đáng khuyến khích.

Còn cái chuyện ngồi kể công bảo rằng với tư cách này tư cách nọ đó, thì tôi bảo rằng nếu không có cái hội của bà Khúc Minh Thơ thì chương trình H.O. không biết ở cái quy mô nào, có thể nó cũng xảy ra, nhưng ở quy mô rất nhỏ vì ai là người đã tạo dựng ra những hồ sơ về tù nhân chính trị kỹ càng như vậy. Nếu không có hội của bà Khúc Minh Thơ thì tôi không biết ai sẽ là người làm những việc đó. Toàn là việc không công. Làm việc ngày đêm sáng tối. Thường thường là từ tối thứ sáu đến tận khuya của ngày chủ nhật, thì những vị phụ nữ đó mới trở về nhà với công ăn việc làm của mình, cứ hết năm này sang năm khác. Như vậy thì ai là người sẽ làm công việc đó nếu không phải là nhóm Gia Đình Tù Nhân Chính Trị của bà Khúc Minh Thơ. Kết quả nó đi vượt cái sự bình thường.

Tất cả những điều trên đây là sự thật, vấn đề còn lại xin để công luận suy xét.

Huy Phương:

Xin thay mặt những người quan tâm đến vần đề hiện nay có liên hệ đến anh em cựu tù nhân chính trị tại Hoa Kỳ, chúng tôi xin thành thật cám ơn Giáo Sư Nguyễn Ngọc Bích đã dành cho chúng tôi cuộc phỏng vấn quý hóa này.

(9/23/2008)

SOURCE:

https://vietbao.com/a152705/phong-van-giao-su-nguyen-ngoc-bich-ve-ba-khuc-minh-tho-hoat-dong-cho-chuong-trinh-h-o

.

Bà Khúc Minh Thơ và chương trình H.O (.rfa)

Phương Anh, phóng viên đài RFA

Bà Khúc Minh Thơ

Trong chương trình hôm nay, Phương Anh xin mời quí vị nghe câu chuyện của bà Khúc Minh Thơ, người sáng lập Hội Gia Đình Tù Nhân Chính Trị Việt Nam, và cũng là ân nhân của hàng trăm ngàn gia đình tù cải tạo mà chúng ta hay gọi là gia đình H.O.

Thưa quí vị, ngược dòng thời gian, vào thời điểm tháng 4 năm 1975, một phụ nữ Việt đang làm việc cho toà Đại sứ Việt Nam Cộng Hoà lúc bấy giờ, tại Manila thì được tin miền Nam Việt nam bị thất thủ. Vô cùng hoang mang, bà xin được trở về Việt Nam ngay lập tức vì chồng và các con còn đang kẹt tại quê nhà.

Như một định mệnh đã dành sẵn cho bà, sau hai năm chờ đợi tại Phi Luật Tân, nhà cầm quyền Việt Nam nhất định không cho bà trở về. Cuối cùng, bà đành phải rời Manila và ngày 29 tháng 1 năm 1977, bà đặt chân đến phi trường Honolulu, bang Hawaii với bao nỗi sầu muộn. Chồng con bà vẫn còn bên kia bờ đại dương không biết giờ này ra sao?

Những mất mát

Cũng như bao người Việt di tản lúc ấy, bà phải cố gắng vượt qua mọi khó khăn và thử thách để làm lại từ đầu. Mỗi ngày bà trông ngóng tin chồng, tin con và tìm đủ mọi cách để liên lạc. Mỗi cánh thư đi là một niềm hy vọng mong manh cho bà…Một lần nữa, nỗi ám ảnh về sự tang thương của gia đình bà do Cộng sản gây ra lại ập về….

Mồ côi mẹ khi còn bé, cha bà tái hôn và bà yêu kính người mẹ kế như mẹ ruột của mình. Tết Mậu Thân 1968, cha bà bị cộng sản bắt đi mất tích, năm 1972, người mẹ kế cũng bị cộng sản giết chết. Lập gia đình khi tròn 18, ở tuổi 23, bà sanh được 2 người con và khi đứa con thứ ba chưa chào đời thì bà được tin chồng mình bị phục kích chết trên đường đi công tác…. Rồi bây giờ, người chồng sau này cũng đang bị tù cộng sản và liệu có thể thóat khỏi cái chết hay không?

Năm 1977, tin từ quê nhà cho hay, ngày nào cũng có người chết trong các trại cải tạo. Lòng như lửa đốt, bà quyết tâm bằng mọi cách phải cứu lấy những người tù cải tạo, trong đó, có chồng bà. Thế là bà rủ những người phụ nữ cùng hoàn cảnh phải tìm cách lên tiếng xin chính quyền Hoa Kỳ giúp đỡ.

Tiến trình vận động

Được sự hỗ trợ của ông Shep Lowman và vợ là Hiệp Lowman, vào tháng 8 năm 1977, Hội Gia Đình Tù Nhân Chính Trị Việt Nam được chính thức thành lập và khởi đầu chỉ có 8 thành viên.

Mr. Shep Lowman

Mặc dù không hề nhận tài trợ của bất cứ một tổ chức hay cơ quan chính phủ nào, bà cùng các thành viên đã vận động thành công cho hàng trăm ngàn gia đình cựu tù cải tạo được định cư tại Hoa Kỳ, bên cạnh đó là một số các nhà văn, nhà báo tên tuổi trước năm 1975 như Uyên Thao, Hoàng Hải Thủy, Thanh Thương Hoàng… cũng được ra đi. 28 năm qua, mặc dù tuổi đã cao, bà vẫn tiếp tục tranh đấu không ngừng nghỉ cho con cái của các gia đình H.O được ra đi theo diện Mc.Cain.

Ngoài công việc mưu sinh mỗi ngày, bà dành hết thời gian còn lại để đọc những lá thư cầu cứu của các gia đình HO bên Việt Nam. Hàng ngày, bà nhận được hàng chục lá thư, nói về những nỗi cơ cực, những nỗi thống khổ của họ. Đọc những dòng chữ ấy, bà tưởng chừng như chính chồng con bà cũng đang phải gánh chịu.

Chúng ta hãy nghe bà kể lại những những năm tháng đầu khi đi vận động:

Tôi tới đây dự trù gặp lại bạn bè để mà lập ra cái hội, thì tôi đã liên lạc với quốc hội… Khi tôi bước qua tới Mỹ đó thì tôi chỉ biết duy nhất là ông John Mc. Cain, lúc đó là dân biểu và ông thượng nghị sĩ Kennedy là hai cái người đó hầu như ở Việt Nam ai cũng biết, tôi liên lạc trực tiếp với hai người đó …

"Tôi tới đây dự trù gặp lại bạn bè để mà lập ra cái hội, thì tôi đã liên lạc với quốc hội… Khi tôi bước qua tới Mỹ đó thì tôi chỉ biết duy nhất là ông John Mc. Cain, lúc đó là dân biểu và ông thượng nghị sĩ Kennedy là hai cái người đó hầu như ở Việt Nam ai cũng biết, tôi liên lạc trực tiếp với hai người đó …

Thì năm đó thực sự họ cũng rất là hiểu về vấn đề này nhưng mà cũng nên nhớ là lúc bấy giờ, dân chúng Mỹ đang chỉ nghĩ tới vấn đề 58 ngàn người Mỹ đã chết và mất tích ở Việt Nam, thành ra cũng không có thuận tiện để cho chúng tôi vận động với người Mỹ lúc đó.

Tôi tới gặp ông John Mc.Cain và Kennedy thì họ rất là hiểu, có một người assistant của ông John Mc.Cain, trước đã làm việc ở Việt Nam, cho nên họ hiểu nhiều về Việt Nam, họ rất là support cho tôi về tinh thần thôi…

Khi thành lập Hội là chúng tôi có một cái đường hướng rất là rõ ràng. Chúng tôi sẽ không nhận bất cứ tài trợ nào của chính phủ hay của ai cả bởi vì chúng tôi nghĩ là đây là chồng, là cha, là anh em của chúng tôi thì chúng tôi phải tự túc, có bổn phận phải lo.

Ngoài ra, chúng tôi chỉ cần giúp đỡ về tinh thần tất cả những cái khó khăn, những cơ quan thiện nguyện hay là những cơ quan của chính phủ Hoa Kỳ giúp đỡ chúng tôi thôi…Hoàn toàn về tiền bạc, chúng tôi tự lo lấy…"

Sen. John McCain's (R-AZ) Body Is Transported From US Capitol To The National Cathedral For Memorial

In This Photo: Khuc Minh Tho

Khuc Minh Tho (L) touches a wreath layed in honor of the late Sen. John McCain (R-AZ) by his family at the Vietnam Veterans Memorial on the National Mall September 1, 2018 in Washington, DC. Khuc Minh Tho advocated for Vietnamese political prisoners and had known and worked with McCain since 1983. Sen. McCain will be buried at his final resting place at the U.S. Naval Academy on Sunday.

Source: https://www.zimbio.com/photos/Khuc+Minh+Tho

Chương trình H.O.

Khi được hỏi tại sao có tên là chương trình H.O. bà cho biết:

Sau khi có cái thỏa hiệp ký vào ngày 30 tháng 7 năm 1989, sau khi chúng tôi vận động ở quốc hội cũng như là bên hành pháp và luật pháp, nhất là tôi cũng luôn luôn mang ơn cố Tổng thống Reagan là người đã rất là support và hiểu những sự khó khăn của chúng tôi: xa gia đình, mà không có chồng, chồng con bị tù đày thì ông rất là hiểu…

"Thực sự ra, cái tên HO là sau năm 1990 mới có cái tên, chứ hồi trước là tù nhân chính trị bởi vì mình chưa có cái chương trình mà được chấp nhận vô Mỹ. Sau khi có cái thỏa hiệp ký vào ngày 30 tháng 7 năm 1989, sau khi chúng tôi vận động ở quốc hội cũng như là bên hành pháp và luật pháp, nhất là tôi cũng luôn luôn mang ơn cố tổng thống Reagan là người đã rất là support và hiểu những sự khó khăn của chúng tôi: xa gia đình, mà không có chồng, chồng con bị tù đày thì ông rất là hiểu…

Cho nên bắt đầu từ đó cái việc vận động của chúng tôi có một ánh sáng, tôi vận động từ năm 1977, cho tới mãi 1989 thì mới được ký thỏa hiệp, đó là cái điều mà chúng tôi không bao giờ nghĩ có được vì tranh đấu và cầu mong, cầu nguyện cho được, nhưng mà cái chuyện đó đâu phải là dễ.

Trước khi ký cái thỏa hiệp 30 tháng 7 năm 1989, thì chúng tôi có lên gặp ông đại sứ Việt nam tại Liên hiệp quốc ở New York, ông tên là Trịnh Xuân Lãng, chúng tôi yêu cầu ông thả và cho những người tù nhân được ra đi định cư... Đó là điều mà chúng tôi làm để bản thỏa hiệp được ký dễ dàng hơn…."

Nỗi đau riêng trong niềm vui của mọi người

Thế là sau khi có thỏa hiệp giữa chính phủ Hoa Kỳ và Việt Nam, lần lượt, hàng trăm ngàn người cựu tù cải tạo và gia đình của họ được đến định cư tại Hoa Kỳ. Nhưng, trong những ngày tháng ấy, có ai biết được nỗi đau của riêng bà: nuốt những giọt lệ chảy trong âm thầm để hoà nhập niềm vui với mọi người.

Bởi lẽ, năm 1988, sau khi được thả ra khỏi trại cải tạo, vì hậu quả của những năm tháng tù tội, chồng bà đã từ trần hai năm sau đó. Sau khi mất chồng, bà vẫn tiếp tục tranh đấu cho hàng ngàn hồ sơ của những gia đình H.O gặp khó khăn khi vào phỏng vấn hay bị từ chối. Bà lấy niềm vui của những gia đình H.O khác làm niềm vui của mình, bà tâm sự.

Sau khi họ đã tới đây, cái mục tiêu chính của Hội là nhìn thấy những tù nhân, một phần là để họ được làm lại cuộc đời của họ trên đất nước tự do, nhưng mà cái mãn nguyện duy nhất của Hội Gia Đình Tù Nhân là con cháu của tù nhân chính trị…

"Bây giờ cái vui mừng nhất của hội, cái mãn nguyện vì mình làm…đó chỉ là ơn trên thôi, bởi vì cái đó là ngoài tầm tay của Hội hay là của chúng tôi…

Cái điểm đó là điểm quan trọng nhất của chúng tôi, nhìn thấy các con của tù nhân chính trị HO, học giỏi, có những đời sống tốt thì đó là mục đích của Hội.

Bây giờ vừa tù nhân vừa gia đình của họ gần 300 ngàn người thì chúng tôi gọi đó là đại gia đình của tù nhân chính trị Việt Nam, một mái ấm của đại gia đình. Bây giờ cái niềm vui của tôi là mỗi khi tôi gặp được anh em H.O., tù nhân chính trị và tôi thấy lại cái niềm vui và hạnh phúc của tất cả mấy anh em tù nhân là niềm vui của cá nhân tôi…"

Thưa quí vị và các bạn, thế còn công việc vận động ra sao? Bà đã gặp phải những khó khăn gì? Làm cách nào mà bà đã đưa được những nhà văn, nhà báo tên tuổi bị bắt sau năm 1975 ra khỏi Việt Nam?

Rồi tại sao lại có tu chính án Mc.Cain dành cho con cái của những gia đình H.O? Và hiện nay, tu chính án này ra sao, đến bao giờ thì kết thúc? Mời qúi vị và các bạn nghe tiếp phần hai trong mục Câu Chuyện Hàng Tuần. Phương Anh xin tạm biệt và hẹn tái ngộ cùng quí vị và các bạn.

Thưa quí vị, tuần trước, chúng ta đã nghe bà tâm sự về những nỗi gian truân của riêng mình và nguyên do nào Hội Gia Đình Tù Nhân Chính Trị Việt Nam được thành lập… Suốt 12 năm trời tranh đấu không ngừng nghỉ, có những lúc tưởng chừng như tuyệt vọng, nhưng cuối cùng bà đã thành công, chính quyền Việt Nam đồng ý cho những gia đình tù nhân cải tạo ra đi, và phía Hoa Kỳ sẵn sàng đón nhận…Công cuộc vận động ra sao, khó khăn như thế nào?

Công cuộc vận động

Bà kể lại: "Hồi mà tôi đi tranh đấu, tôi nói với mấy chị trong Hội, nhưng mỗi phỏng vấn hay là khi ra public, là chỉ duy nhất có tôi thôi, bởi vì tôi không muốn mấy chị gia đình ở bên Việt Nam có những khó khăn.

Tôi nói là bây giờ, tôi phải mở con đường máu thôi, bởi vì lúc đó là năm 77, 78, 79, 80.. chết, chết, chết là chết thôi.. ngày nào cũng có người chết trong tù, ngày nào cũng như vậy thì tôi nói bây giờ nếu mà mình cứ lặng lẽ như vậy, cầu nguyện cũng như vậy.

Trời Phật giúp mình, nhưng mình cũng phải lo cho mình, cho nên tôi mới vận động và có cái tên Hội này và tôi bằng cách là tôi phải hy sinh gia đình của tôi, giống như tôi mở con đường máu, để cho hàng trăm ngàn gia đình khác để được đi ra, chứ còn tôi ngồi đây, tuần tự chồng, gia đình tôi cũng chết thôi, chi bằng tôi phải hy sinh…

Tôi không nghĩ đó là hành động anh hùng.. Bấy giờ đó là đúng cái lúc là Bộ Ngọai Giao, ông Reagan đã đồng ý rồi, thành ra, tôi không có lý do dừng lại được nữa… Nhưng mà tôi có nói cho họ biết là hoàn cảnh của tôi như vậy.

Tôi quyết định đúng hay sai, nếu mà được thì không nói gì, nếu mà vì 3 đứa con tôi nó chết hay gia đình tôi chết thì tôi chỉ còn có nước tôi tự vận thôi, bởi vì tôi không làm tròn lời hứa với cha của các con tôi, mà tôi cũng không làm xong cho hàng trăm ngàn người, mà lúc đó có thể là hàng triệu tù nhân trong tù…

Tôi quyết định đúng hay sai, nếu mà được thì không nói gì, nếu mà vì 3 đứa con tôi nó chết hay gia đình tôi chết thì tôi chỉ còn có nước tôi tự vận thôi, bởi vì tôi không làm tròn lời hứa với cha của các con tôi, mà tôi cũng không làm xong cho hàng trăm ngàn người, mà lúc đó có thể là hàng triệu tù nhân trong tù…

Tôi ra điều trần Quốc Hội vào năm 1987, cũng là một cái vấn đề, có nhiều người họ nói với tôi, làm vậy không được, chống đối. Nhưng mà cái Hội của tôi rất là độc lập… tôi rất mong là tất cả các hội khác, đều thương cho hoàn cảnh của tụi tôi là vợ, con, chồng, cha mẹ, những người đó họ không có may mắn có một mái ấm gia đình…

Bây giờ họ đi tranh đấu thì mong rằng support tinh thần chúng tôi hay là an ủi tinh thần chúng tôi, để cho chúng tôi làm. Hồi đó bên mình có một cái câu là “Cây thông đứng giữa trời mà reo”, bây giờ Khúc Minh Thơ là một “cây thông” đứng giữa quốc hội mà la thôi, tôi muốn la cho thế giới biết.. chúng tôi như vầy.. như vầy nè, chồng con bây giờ trong tù là như vầy nè, mà không ai thương chúng tôi hết, không ai giúp đỡ tôi.

Cái chuyện mà người ta sợ là ai cũng sợ chết, nhưng mà trước khi tôi chết, tôi phải làm cái gì tôi mới chết…Có nhiều người hiểu lầm tôi, báo chí cũng hiểu lầm tôi vì tôi lên New York, bởi vì việc tù nhân này phải hai nước chứ đâu phải một nước được…

Rồi có những người Mỹ họ chỉ nghĩ đến 58 ngàn người Mỹ đã hy sinh tại chiến trường Việt Nam thì lúc đó họ không có một sự cảm tình nhiều đến những lời nói của chúng tôi…

Tuy nhiên, khi mà chúng tôi nói, trình bày rõ ràng rằng hiện giờ cái thảm cảnh tại Việt Nam như là thư từ các nơi gửi về, thân nhân của họ gửi đưa ra ngoài này cho biết về những khó khăn hay là những sự đàn áp của những người ở trong tù như thế nào…lúc bấy giờ họ mới nghĩ lại và sau đó, chúng tôi nói nhiều hơn về những thảm cảnh đó, họ mới bắt đầu chú ý và họ cũng ủng hộ.."

Những người bị bắt sau tháng 4 năm 1975

Khi được hỏi làm cách nào mà bà đã can thiệp cho những nhà văn, nhà báo nổi tiếng và bị bắt sau tháng 4 năm 1975 như Uyên Thao, Hoàng Hải Thuỷ, Thanh Thương Hoàng…được ra đi, bà cho biết:

"Đây là vấn đề nhân đạo của chính phủ Hoa Kỳ, họ có cho dễ dãi hơn, là những người bị bắt sau năm 1975 bởi vì những nhà văn, nhà báo họ đã bị ở tù và bị những cái sự bạc đãi vì vậy mà tôi đã nói vấn đề đó để đưa ra cho chính phủ Hoa Kỳ, như là Hoàng Hải Thủy, Thanh Thương Hoàng, Uyên Thao đều có hợp tác với chính phủ Hoa Kỳ trước 75.

Đây là vấn đề nhân đạo của chính phủ Hoa Kỳ, họ có cho dễ dãi hơn, là những người bị bắt sau năm 1975 bởi vì những nhà văn, nhà báo họ đã bị ở tù và bị những cái sự bạc đãi vì vậy mà tôi đã nói vấn đề đó để đưa ra cho chính phủ Hoa Kỳ, như là Hoàng Hải Thủy, Thanh Thương Hoàng, Uyên Thao đều có hợp tác với chính phủ Hoa Kỳ trước 75.

Nếu hợp tác với chính phủ Hoa Kỳ, thì chính phủ Hoa Kỳ có một cái chương trình rộng rãi hơn để chấp thuận cho những người đó đi. Mặc dù là những sự khó khăn để mà cho họ được đi, trong một cái chương trình đặc biệt cho những người đó, Hoa Kỳ đã đồng ý, tuy nhiên cũng có một vài nhà văn, nhà báo, chính quyền Việt Nam không cấp visa để cho họ ra đi.

Lúc bấy giờ, chúng tôi cũng phải liên lạc với bên tòa đại sứ Việt Nam cũng như là Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ để mà yêu cầu họ giúp đỡ cho những người này được cấp visa và đồng thời tôi cũng xin với chính phủ Hoa Kỳ bằng mọi cách để cho họ được hưởng cái quyền mà chính phủ Hoa Kỳ can thiệp với chính quyền Việt nam để cấp visa cho họ ra đi…

Cái việc đó thì không có dễ bởi vì không có việc nào mà dễ dàng hết, phải nói đủ mọi cách, phải nói một cách tế nhị, rất là tế nhị về mọi thứ thì mới mong có được kết quả tốt đẹp."

Can thiệp cho những hồ sơ HO bị trở ngại

Ngoài ra, bà cũng cho biết làm cách nào để can thiệp cho những hồ sơ HO bị trở ngại:

"Hồi đó thì mấy người HO, gia đình gửi qua cho tôi, Hội Gia Đình Tù Nhân Chính Trị lên danh sách- của chúng tôi đưa cho Bộ Ngọai Giao từ 3000 đến 5000 tên… Tôi gửi như vậy là rất là nhiều, có thể là hàng 5-6 chục ngàn tên trong danh sách đó như vậy.. thì ở Bộ Ngoại Giao tôi có họp, tôi có nêu ra nhiều lần vấn đề đó thì Bộ Ngọai Giao sẵn sàng cứu xét.

Tuy nhiên, những cái trường hợp thí dụ như là giấy ra trại họ không tin cái giấy ra trại đó đúng, hoặc là những cái tài liệu đưa ra mà họ thấy là không có chính xác hay là những cái mờ ám thì họ bác, lúc bấy giờ hồ sơ của những tù nhân chính trị đó, những cái giấy tờ nào có thể làm rõ ràng hơn, giống như giấy ra trại mà ổng làm mất, mà bây giờ ổng kiếm được hay là một cái gì xác nhận để mà nhìn thấy cái đúng, thì họ sẽ xét lại."

Những người con trên 21 tuổi

Thưa quí vị, bản thoả hiệp giữa hai chính phủ Việt Nam và Hoa Kỳ đã được thi hành vào năm 1989, và chỉ dành cho những ai đã phải đi tù “cải tạo” từ 3 năm trở lên mà thôi, thế còn thân nhân của họ thì sao?

Thế là chính phủ Mỹ đã giải quyết một cách rất nhân đạo bằng cách cho phép tất cả vợ hay chồng cùng con cái của người H.O được đi theo, kể cả những người con nào trên 21 tuổi mà chưa lập gia đình. Và thế là hàng trăm ngàn gia đình lần lượt đến định cư tại Hoa Kỳ để xây dựng một cuộc đời mới trên một đất nước tự do. Những tưởng mọi việc êm xuôi như thế, nhưng: Bộ Ngọai Giao với bên INS họ nghĩ là chương trình HO là chương trình nhân đạo cho nên không theo chương trình di dân thành ra họ không kể là con trên 21 tuổi, chưa có gia đình thì được đi theo cha mẹ.

"Sau đó thì năm 1996 thì ở Bộ Ngọai Giao và Sở Di Trú họ nói rằng bây giờ họ muốn ngưng, cắt, không cho đi theo, để đi theo diện di dân, nên họ ngưng, họ cắt con của tù nhân mà trên 21 tuổi dù không có vợ chồng, cũng không được đi.

Chúng tôi mới liên lạc với Quốc Hội, nhất là ông McCain, bởi vì ông McCain là người giúp cho Hội của chúng tôi rất là nhiều, thì ông rất là thông cảm, bởi vì ổng là POW bên Việt Nam mà, ổng biết xa gia đình, xa vợ, xa con, thành ra khi chúng tôi trình bày, là ổng ủng hộ liền.

Mặc dù chúng tôi đã qua Bộ Ngoại Giao để nói đủ mọi thứ, để xin tiếp tục đừng có cắt mấy đứa con của tù nhân chính trị trên 21 tuổi nữa, nhưng mà Bộ Ngọai Giao họ nhất định không đồng ý, thì chúng tôi mới bắt buộc phải đi qua bên Quốc Hội, với ông Thượng Nghị Sĩ McCain, thì ổng mới làm Tu Chính Án McCain…

Sau đó thì mình mới bắt đầu viết ra cái Tu Chính Án, rồi mình mới xin con không cùng hộ khẩu… Cái điểm chính là những đứa con nào trên 21 mà từ 1 tháng 4 năm 1995 trở về trước thì họ được đi.

Sau đó thì tôi mới nói là sau khi thân nhân, cha mẹ của họ đã được đi rồi thì họ bắt buộc phải lập gia đình để họ sống, bởi vì họ đâu có được đi theo gia đình của họ nữa, Tu Chính Án mới cho những người nào khi phỏng vấn vào trước ngày 1 tháng 4 năm 1995 mà không có gia đình, sau này, họ có gia đình thì chồng vợ và con cái của họ đều được đi hết."

Gia hạn tu chính án Mc Cain

Với sự vận động của Hội Gia Đình Tù Nhân Chính Trị, cùng một số hội đoàn người Việt khác như Nghị Hội Toàn Quốc Hoa Kỳ, Liên Hội Người Việt Hoa Thịnh Đốn, tu chính án McCain được thông qua, và trở thành luật vào năm 1997. Sau đó, được Quốc Hội Mỹ tiếp tục ủng hộ cho đến hết tháng 9 năm 2003. Vì vẫn còn một số con “H.O” chưa lập xong thủ tục nên bị kẹt giữa chừng.

Bà cho biết:

"Lần đầu tiên thì 1 năm, sau đó thì chúng tôi được hai năm, nhưng năm 2003, thì chúng tôi vì bận nhiều việc để mà lo cho bên chương trình để xin cái thỏa hiệp cho Chương Trình Định Cư Nhân Đạo, cũng như là tiếp tay với chương trình vận động cho người tị nạn ở bên Phi Luật Tân, cũng như là lo cho những hồ sơ mà bị kẹt, gặp khó khăn, chúng tôi không nghĩ tới vấn đề mà nó hết hạn, sau đó thì tôi được biết là Tu Chính Án nó đã hết hạn rồi…"

Trong khi bà bận rộn như thế, và tu chính án Mc Cain vừa mới hết hạn thì dân biểu Tom Davis, tiểu bang Virginia, lập tức đưa ra một tu chính án mới nhằm gia hạn thêm… Tiếc thay, tu chính án này đã không được thông qua vì thiếu nhiều dân biểu ủng hộ tại quốc hội.

Kết quả là từ đầu tháng 10 năm 2003, chương trình các con HO thuộc luật McCain này không được giải quyết nữa. Vẫn không nản lòng, Hội Gia Đình Tù Nhân Chính Trị dưới sự hướng dẫn của bà, và Nghị Hội Toàn Quốc Hoa Kỳ, phát động một cuộc vận động qui mô trên quốc hội để tu chính án được thông qua…

Cuối cùng, với sự tiếp tay của các hội thiện nguyện khác như USCC ở Los Angles, ông Nam Lộc, Refugee Council và ông Shep Lowman, tu chính án McCain được thông qua. Chúng ta hãy nghe bà trình bày về sự gia hạn của tu chính án này: Tới tháng 9 năm nay…tháng 9 năm 2005 này là hết hạn. Bây giờ chúng tôi đang vận động cho chương trình H.O. Mc Cain, bởi vì Tu chính án này đến tháng 9 này là hết hạn rồi. Do đó mà chúng tôi đang phải vận động gia hạn cho tới tháng 9 năm 2007.

Chương trình Định Cư Nhân Đạo

Thưa quí vị và các bạn, 28 năm qua, với tấm lòng quảng đại, bà Khúc Minh Thơ đã hy sinh một nửa cuộc đời của mình còn lại để cứu lấy những người tù cải tạo và gia đình của họ…

Những đêm thức trắng đọc thư của các gia đình HO từ Việt Nam gửi sang, những ngày lặn lội nắng mưa, tuyết bão để đi gõ cửa từng văn phòng dân biểu, rồi những buổi tối ngồi dán từng cánh tem trả lời thư cho các gia đình H.O. còn kẹt ở Việt Nam…

Từ những ngày đầu tiên cho tới bây giờ, bà vẫn hăng say làm việc bất kể ngày đêm… Hôm nay đây, khi tuổi đã về hưu, bà dành hết thời gian để bắt tay vào một cuộc vận động mới, theo chương trình Định Cư Nhân Đạo của Hoa Kỳ.

© 2005 Radio Free Asia

SOURCES:

 https://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/KhucMinhTho_HOprogram_PAnh-20050705.html