Phạm Sơn Liêm: Họ Vẫn Sống - Dù Đã Thua Một Cuộc Chiến

 

Sau tháng Tư năm 1975, chiến tranh khép lại trên bản đồ.

Nhưng trong thân thể nhiều người lính cũ của Quân lực Việt Nam Cộng hòa, chiến tranh chưa từng chịu lui binh.

Họ sống giữa những con đường mang tên mới.

Sống giữa những khẩu hiệu mới.

Sống giữa những người từng đứng bên kia chiến tuyến, nay là “bên thắng cuộc”.

Và họ sống… bằng cách của mình.

Những bước chân không còn nguyên vẹn

Buổi sáng ở một góc chợ nhỏ, tôi gặp ông Tư.

Một chân cụt ngang gối, ống quần xếp gọn, chống nạng gỗ đã mòn tay cầm.

Ông trải xấp vé số ra tấm nylon.

“Chú mua giùm tôi tờ, lấy hên,” ông cười.

Nụ cười hiền, nhưng mắt sâu như đáy giếng.

Tôi hỏi nhỏ:

— Chân chú… mất hồi nào?

Ông nhìn xuống phần chân không còn đó.

— Năm bảy hai. Quảng Trị. Bị pháo. Lúc đó tưởng chết rồi. Ai dè còn sống để bán vé số.

Ông nói như kể chuyện của ai khác. Không oán, không kể công.

Một người khách trẻ bước lại, cầm tờ vé số, lẩm bẩm:

— Thời đó mấy ông thua mà.

Ông Tư cười nhẹ:

— Ờ, thua. Nhưng lúc đó tôi đâu có nghĩ chuyện thắng thua. Tôi nghĩ tới thằng bạn nằm bên cạnh, máu chảy ướt áo.

Câu nói rơi xuống, không nặng, mà chìm.

Dưới gầm cầu, có một đời lính

Có những người không bán vé số.

Họ sửa xe lề đường.

Chiếc hộp đồ nghề cũ.

Cái bơm tay xì xì.

Tấm bảng viết nguệch ngoạc: “Vá xe – 10.000”.

Anh Ba cụt một tay. Tay còn lại đầy dầu nhớt.

Một đứa nhỏ hỏi:

— Chú ơi, sao chú mất tay?

Anh Ba ngẩng lên, nhìn dòng xe chạy ngược xuôi.

— Hồi trẻ chú nghịch dại.

Tôi biết anh không muốn nói.

Sau này anh kể riêng:

— Trận đó tôi ôm máy truyền tin. Đạn cối rơi. Tỉnh dậy thì tay không còn. Thằng truyền tin phụ chết ngay bên cạnh.

Tôi hỏi:

— Anh có buồn không?

Anh im lặng lâu lắm.

— Buồn gì nữa. Còn sống là may. Có người còn không có mộ.

Sống giữa kẻ chiến thắng

Có những ngày lễ lớn, cờ đỏ treo kín phố.

Những đoàn diễu hành đi qua.

Loa phóng thanh kể về “ngày toàn thắng”.

Ông Năm, thương phế binh cụt hai chân, ngồi trong căn chòi tạm ven sông.

Mỗi khi nghe nhạc hành khúc vang lên, ông lặng lẽ tắt radio.

Đứa cháu hỏi:

— Ông nội, sao ông không coi tivi diễn binh?

Ông xoa đầu nó:

— Thời ông… khác lắm con.

— Ông có phải người thua không?

Ông cười buồn:

— Ông là người lính. Hết chiến tranh rồi, đừng chia thắng thua nữa.

Đứa nhỏ không hiểu. Nó chỉ thấy ông nội mỗi lần trái gió trở trời lại ôm phần thân mình đau nhức, như thể chiến tranh vẫn nằm đâu đó trong xương.

Không phải ai cũng khổ

Nói vậy không có nghĩa tất cả thương phế binh VNCH đều sống dưới gầm cầu.

Có những người ra nước ngoài, con cái thành đạt.

Có người mở tiệm nhỏ, sống an ổn tuổi già.

Có người được con cháu kính trọng, chăm sóc đủ đầy.

Nhưng ngay cả trong căn nhà khang trang ấy, nhiều ông vẫn giật mình giữa đêm.

Vẫn mơ thấy tiếng pháo.

Vẫn nghe tiếng gọi của đồng đội.

Một người con hỏi cha mình:

— Ba có hối hận không?

Người cha nhìn lên bàn thờ, nơi tấm hình chụp thời trai trẻ mặc quân phục.

— Hối hận gì con? Ba làm điều ba tin lúc đó là đúng. Lính mà. Được lệnh thì đi.

Câu trả lời không có hận thù.

Chỉ có một đời đã qua.

Điều họ mất không chỉ là chân tay

Có người mất chân.

Có người mất tay.

Có người mất cả tuổi trẻ.

Nhưng điều họ mất nhiều nhất là danh phận.

Họ không được gọi là anh hùng.

Không được truy tặng.

Không được vinh danh.

Họ chỉ là những ông già bán vé số, sửa xe, ngồi lặng lẽ bên lề đời.

Nhưng trong ánh mắt họ, nếu nhìn kỹ, vẫn còn một thứ không ai lấy được:

Lòng tự trọng.

Chiều xuống, tôi mua thêm vài tờ vé số của ông Tư.

Ông cười:

— Mua nhiều vậy làm chi?

Tôi đáp:

— Để nhớ.

Ông nhìn tôi lâu, rồi nói khẽ:

— Nhớ thì nhớ luôn mấy thằng không còn sống nghe chú.

Giữa dòng người hối hả, giữa thành phố của “kẻ chiến thắng”,

những người lính già ấy vẫn sống.

Không ồn ào.

Không đòi hỏi.

Chỉ mong một điều giản dị:

Được nhìn như con người.

Phạm Sơn Liêm

Link:

https://www.facebook.com/story.php?story_fbid=26027672830176671&id=100000819284059&mibextid=wwXIfr&rdid=ZogOuBKFNH3MVADg

 

 

Lai lịch một tấm ảnh 30/4/2014 và Cáo phó Anh Trần Đình Thục (1941-2026)

 

Anh Trần Đình Thục mất ngày 15-3-2026 ở Quận Cam, California, hưởng thọ 85 tuổi.

Anh Thục là cựu sinh viên Đại Học Kiến Trúc Sài Gòn, K63 (vào trường năm 1963). Năm 1970, anh qua Pháp học Kiến Trúc ở  Beaux-Arts, Paris. Sang Mỹ năm 1983 anh làm trang trí nội thất cho các cơ sở Việt ở CA, trở thành nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp, và thiết kế bìa băng nhạc, sách, poster... 

 

Lai lịch một tấm ảnh 30 Tháng Tư 2014 

Trần Đình Thục...

 

Tôi cũng không ngờ, khi chụp tấm hình anh chị em sinh viên Paris vào một ngày cuối Tháng Tư, 1975, ngày mà họ cấp bách làm một cuộc xuống đường qua các dãy phố thành phố Paris, để ủng hộ miền Nam Việt Nam và tưởng nhớ tới những chiến sĩ thân yêu đang hy sinh trong giai đoạn mịt mù khói lửa này, lại là một tấm hình lịch sử, đánh dấu sớm ngày tang thương của đất nước. Chỉ sớm trước có 3 ngày.

Phải, trước đó, ròng rã suốt Tháng Ba, hình ảnh trên TV cho thấy người dân Đà Nẵng chạy loạn, hình ảnh các chiến trận hoang tàn, rồi cuộc rút lui chiến thuật bỏ đứt vùng cao nguyên, rồi việc Tổng Thống Thiệu từ chức, v.v... đã dồn dập chiếm trọn giờ tin tức trên đài truyền hình, khiến cho người sinh viên Việt, sống xa quê nhà có cảm tưởng như đang ngồi trên lửa bỏng.

Tổng Hội Sinh Viên tại Paris do anh Trần Văn Bá làm chủ tịch lúc đó, đã quyết định phải làm một cái gì để nâng đỡ tinh thần bên quê nhà, mong ước chuyển về bên ấy chút tâm hiệp với các chiến sĩ đang khốn đốn vì bom lửa đạn. Họ, những người sinh viên thuộc vùng Paris và những vùng lân cận Orsay-Antony, Nanterre, đã kêu gọi nhau cùng tổ chức “Một Ngày Cho Quê Hương.”

Trước tiên, phải là một cuộc xuống đường để ủng hộ miền Nam.

Ngày 27 Tháng Tư, mọi người hẹn nhau tại Cư Xá Sinh Viên Quốc Gia trên đường Bertholet. Cư xá là một khách sạn 7 tầng, Hotel Lutèce, được sinh viên âu yếm gọi là Nhà Lý Toét, nằm ngay trong khu La Tinh, trung tâm của các ngôi trường đại học lớn của thủ đô Paris.

Hotel Lutèce được chính phủ VNCH thuê dài hạn từ nhiều năm, để tá túc những sinh viên trong những năm đầu khi họ từ Việt Nam qua Paris du học, giống như một ký túc xá. Sinh viên đồng lòng thúc đẩy anh em xuống đường trong tinh thần tưởng nhớ những chiến sĩ đã hy sinh tại quê nhà để bản thân mọi người được tiếp tục trau giồi việc học nơi xứ người.

Từng thước vải đen được trải ra, những dòng chữ “Vinh Danh Các Chiến Sĩ Đã Nằm Xuống Cho Tự Do,” “Miền Nam Tự Do Bất Diệt,” “Ngày Đại Tang,” v.v... được viết bằng tiếng Pháp, chữ trắng trên nền vải đen.

Mỗi người tự chít cho mình vành khăn trắng trên trán, phần để nói lên tâm nguyện của mình, phần để nhận diện nhau, tránh sự trà trộn trong lúc diễn hành của những phần tử “không quốc gia,” muốn phá hoại.

Đúng 3 giờ trưa, anh em sinh viên bắt đầu cuộc tuần hành trong thầm lặng qua các dãy phố của Quận 5, khu đại học. Biểu ngữ được giương cao, bát nhang, lá quốc kỳ màu vàng ba sọc đỏ được căng rộng bốn góc, dẫn đầu cuộc tuần hành dài cả trăm người. Hoàn toàn trong im lặng, không hoan hô, đả đảo. Một sự chịu đựng đầy tôn nghiêm và trật tự. Khởi đầu đoàn người bắt đầu đi từ đường Gay Lussac, một đại lộ sát nách với Điện Panthéon, nơi chôn cất những vĩ nhân của nước Pháp như Voltaire, Victor Hugo, Marie Curie, v.v... Họ đi dọc xuống tới vườn Luxembourg, rồi quẹo mặt ra đường Boulevard St. Michel, đi ngang trước cửa trường La Sorbonne, ngôi trường Văn Khoa và Luật Khoa nổi tiếng của Paris. Đoàn người qua chiếc cầu Pont St. Michel, sau đó đổ ra đại lộ Rivoli rồi trực chỉ nhắm công trường La Concorde đi tới.

Chữ La Concorde có nghĩa là “Đồng Tâm.” Anh em sinh viên, những đứa con của niền Nam, đang thực sự hướng về quê nhà, đang thực sự đồng tâm chia sẻ nỗi điêu đứng của đất nước trong giai đoạn tàn tạ khốn đốn này. Bên đường, tiếng la lối của nhóm thiên tả cũng nhiều, tiếng khích lệ từ những người lớn lái xe qua “sao không làm sớm hơn?” cũng không ít.

Anh chị em sinh viên vẫn âm thầm tiến bước. Ban báo chí của tổng hội trao tay cho những người qua đường những tờ bươm bướm in bằng máy roneo nói lên tình trạng của một nước tự do nhỏ bé đang bị cả khối cộng sản phụ nhau lấn chiếm.

Cuộc tuần hành, không có giấy phép của tòa đô chính. Tình trạng đất nước đang ở giai đoạn khẩn trương, không còn thì giờ để xin phép qua thủ tục hành chánh rườm rà. Vả lại đơn xin chắc chắn cũng sẽ bị Tòa Đại Sứ Bắc Việt và cánh tả Pháp thiên Cộng phản đối, ngăn chặn. Bởi vậy phải tính chuyện liều mạng tổ chức một cuộc tuần hành chớp nhoáng, trong trường hợp bị chặn lại, cũng sẽ có tiếng vang trong giới báo chí, vẫn sẽ có những phản ứng thuận lợi về hình ảnh hiền hòa của một miền Nam đang bị xâm chiếm, trái ngược với những thỏa hiệp trong Hiệp Định Paris đã được ký kết ngay tại thành phố này.

Cuộc tuần hành tuy không hợp lệ, nhưng lại là một thành công. Thành công ở chỗ đã không bị giải tán trong suốt lộ trình. Cơ quan công lực thành phố Paris thấy những khuôn mặt sinh viên trẻ Việt Nam tuần hành đông đảo, nhưng nghiêm túc, trong trật tự, không la hét, đập phá nên họ lẳng lặng theo sát, cuối cùng, cấp trên của họ đã tiếp xúc thẳng tại chỗ với người đại diện của Tổng Hội Sinh Viên là anh Trần Văn Bá. 

Sau khi đã biết rõ chủ đích ôn hòa và lộ trình của đoàn người, chính họ lại đích thân hộ tống đoàn tuần hành, giúp giải tỏa những khúc kẹt xe do cuộc xuống đường gây nên để giao thông có thể tránh và rẽ qua những hướng khác, một cách nhã nhặn êm thấm. Tôn chỉ của xã hội Pháp là “Liberté - Égalité - Fraternité” (Tự Do - Bình Đẳng - Nhân Ái) quả thật đã được tôn trọng một cách dân chủ. Riêng đối với niềm tin của những con dân đất Việt, hồn thiêng sông núi, vong linh các chiến sĩ của tiền nhân, hình như đã chứng giám và hỗ trợ cho lòng thiện tâm của lớp trẻ, nên màn đầu của chương trình “Một Ngày Cho Quê Hương” đã có được một cuộc tuần hành êm ả, thành công.

Màn sau của cuộc biểu tình đã được dự trù là sau khi đã tới được công trường La Concorde rồi, sinh viên sẽ tới ngay trước cổng Tòa Đại Sứ Hoa Kỳ, nằm tại một góc của công trường La Concorde (cuối đường Rivoli) để phản đối chính sách Mỹ đã dồn miền Nam vào hoàn cảnh tang thương hiện tại. Nhưng khi đoàn sinh viên tới sát khu Tòa Đại Sứ Mỹ, thì nhân viên công lực Pháp, có sĩ quan cao cấp hiện diện, đã chặn đoàn biểu tình lại. Họ nhã nhặn nói: “Chúng tôi không thể để các bạn tới gần hơn nữa.”

Tôn trọng luật lệ xứ người, anh chị em sinh viên đã dàn hàng ngang tại một góc công trường La Concorde, chênh chếch đối diện với Tòa Đại Sứ Mỹ, trang nghiêm làm nghi thức tưởng niệm các chiến sĩ và cất cao bài quốc ca miền Nam để kết thúc cuộc biểu dương tấm lòng chia sẻ nỗi đau thương với đất nước. Tiếng hát của 300 người trẻ tuy đông đảo nhưng nghe vẫn như mất hút, lạc lõng bơ vơ giữa cái không gian bao la của một công trường rộng lớn. Lạc lõng bơ vơ như thân phận côi cút của một mảnh đất nhỏ bé đang bị bỏ rơi, nằm bên kia quá nửa vòng trái đất.

Đoàn biểu tình sau đó kéo nhau từng nhóm nhỏ về tụ tập tại trường Chính Trị Kinh Doanh của trường Đại Học Assas, nằm bên hông vườn Luxembourg. Giảng đường to lớn của trường đại học có khuynh hướng thân hữu này luôn luôn rộng mở cho những người con của miền Nam tự do.

Tại đây, anh chị em sinh viên của cả ba khu đại học đã làm một đêm không ngủ, có hội thảo, có ca hát. Những bài hát quê hương, tranh đấu được anh em sinh viên tự hát an ủi nhau trong giờ phút khốn đốn của miền Nam nước Việt.

Ba ngày sau, đâu ngờ, Sài Gòn thất thủ.

Thôi rồi, thế là mất hết, mất Sài Gòn, mất quê hương, mất luôn ngày về của lớp trẻ vẫn hằng mơ ước một ngày có thể đóng góp phần trí tuệ của mình cho quê hương thân yêu miền Nam.

Trần Đình Thục

Link:

https://www.facebook.com/groups/1287600014603370/permalink/27110077598595591/?mibextid=wwXIfr&rdid=aAkOopt44WELPkPb